Nie tylko smaczki! Jak nagradzać psa
Większość z nas, myśląc o treningu psa, widzi oczami wyobraźni saszetkę pełną smaczków i komendę „siad”. To klasyka. Ale czy zastanawiałeś się kiedyś, dlaczego Twój pies czasem ignoruje najpyszniejszą kiełbaskę, by pogonić za wiewiórką albo powąchać kępkę trawy?
Odpowiedź leży w jednym słowie: motywacja. W tamtej sekundzie kiełbaska przegrała konkurencję z czymś, co motywowało psa silniej.
Kluczem do skutecznego treningu i zbudowania niesamowitej więzi nie jest posiadanie najlepszych smakołyków na świecie, ale zrozumienie, co napędza Twojego psa i jak nagradzać psa w sposób, który w danej chwili ma dla niego największą wartość.
Dziś wychodzimy poza schemat „siad – masz chrupka”. Odkryjemy pełen wachlarz psich nagród i mechanizmy motywacji.
Jak nagradzać, czyli motywacja
Zanim wydasz nagrodę, musisz zrozumieć, co motywuje Twojego psa. Nagrody są motywatorem, czyli tym, co zachęca psa do powtórzenia zachowania w przyszłości. Jednak motywacja działa w dwie strony. Musimy poznać, co motywuje psa do konkretnych zachowań – zarówno tych dobrych, jak i tych, które chcemy wyeliminować.
Każde, nawet najbardziej irytujące nas zachowanie psa, ma swoją przyczynę i zaspokaja jakąś jego potrzebę (jest dla niego nagradzające). Zobacz też nasz wpis o zachowaniach smonagradzających:
Weźmy klasyczny przykład: ciągnięcie i rzucanie się na smyczy. Jako opiekunowie widzimy problem. Ale co widzi pies?
- Czy pies motywowany jest lękiem i chce poczuć ulgę? Rzuca się, by odstraszyć straszny obiekt (innego psa, człowieka). Jeśli obiekt odejdzie, pies osiągnął cel – poczuł ulgę. To wzmacnia rzucanie się.
- Czy pies motywowany jest frustracją i chce rozrywki/kontaktu? Rzuca się, bo bardzo chce podejść do innego psa, a smycz mu to uniemożliwia. Rzucanie się jest próbą poradzenia sobie z emocjami.
Dopiero gdy zrozumiesz, czego pies w danej chwili potrzebuje (ulgi czy rozrywki), możesz dać mu to w zamian za inne, pożądane zachowanie (zachowanie się wzmacnia) lub uniemożliwić nagrodzenie się „złym” zachowaniem (zachowanie się wygasza). Bez poznania motywacji, trafienie z nagrodą jest loterią.
Co to jest nagroda?
Skoro już wiesz, że nagroda musi trafiać w potrzebę, pamiętaj, że nagroda to nie jest to, co Tobie wydaje się fajne. Nagroda to to, co w danej chwili ma dla psa największą wartość. Jeśli chcesz, żeby pies uważał Cię za centrum wszechświata, musisz wiedzieć, co sprawia mu największą radość:
- Dla łakomczucha to faktycznie będzie kawałek dobrego mięska.
- Dla psiego sportowca lub teriera – możliwość chwycenia zębami szarpaka.
- Dla gończego – pozwolenie na eksplorację i puszczenie go do tego fascynującego krzaka, który pachnie całą okolicą (tzw. nagroda środowiskowa!).
A czasem nagrodą jest to, że po prostu razem wesoło podbiegniecie do przodu, kiedy pies sam z siebie zrezygnuje z pogoni za ptakiem. Pies trzyma się blisko kogoś, kto nie psuje zabawy, ale potrafi organizować najlepsze rzeczy na dzielni. Kiedy zrozumie, że to Ty jesteś bramką do pyszności, fajnej zabawy i dostępu do zapachów, nie będzie chciał ryzykować, że coś go ominie.
Dlaczego jedzenie jest (mimo wszystko) super?
Mimo że ten wpis ma otworzyć Cię na inne formy nagradzania, nie możemy pominąć jedzenia. Dlaczego jedzenie (smaczki, karma) jest tak popularne w szkoleniu? Bo jest wygodne.
Jedzenie idealnie sprawdza się przy:
- Kształtowaniu zachowań. Kiedy uczymy psa czegoś nowego (np. wchodzenia do targetu, precyzyjnego chodzenia przy nodze), musimy wydawać nagrody szybko i często. Smaczek, który pies połyka w sekundę, nie przerywa sesji treningowej tak, jak zrobiłaby to zabawa szarpakiem.
- Psach, które szybko się ekscytują. Zabawa zabawką podnosi emocje. Jedzenie (zwłaszcza zjadane z ziemi lub z rąk) zazwyczaj wycisza i pomaga psu się skupić.
PRO TIP: „Smaczek” to nie musi być droga przekąska ze sklepu. To może być dzienna porcja suchej karmy Twojego psa! Jeśli Twój pies nie chce pracować za karmę, być może dostaje ją za darmo w misce i nie ma motywacji, by o nią zabiegać. Spróbuj dać część porcji na spacerach.
Nie podawaj, wydawaj! Czyli jak nagradzać psa jedzeniem w ciekawy sposób
Sposób podania jedzenia ma gigantyczne znaczenie. Włożenie psu chrupka do pyska jest nudne. Jak to uatrakcyjnić?
- Turlanie po podłożu. Rzuć psu karmę na trawę lub chodnik. Uruchomisz w nim instynkt łowiecki (pogoń za zdobyczą) oraz węszenie, co jest dla psa bardzo nagradzające.
- Zabawa w wahadełko. Rzucasz karmę w jedną stronę, pies go zjada, wraca do Ciebie, a Ty od razu rzucasz w drugą stronę. To świetna zabawa budująca orientację na opiekuna na spacerze.
- Wydawanie dynamiczne. Uciekaj przed psem i daj mu karmę, gdy Cię dogoni.
Karma się znudziła? Możesz wydać mniej ciekawy mały smaczek na te ttrzy sposoby, albo jeszcze lepszy smaczek znów na trzy sposoby.
Nagroda środowiskowa i funkcjonalna
To jest moment, w którym prawdziwie zrozumiesz, jak nagradzać psa. Czasem najlepszą nagrodą jest… dostęp do świata lub zabranie czegoś nieprzyjemnego.
1. Dostęp jako nagroda
Twój pies ciągnie na smyczy do trawnika, żeby powąchać siki innego psa. Jeśli pozwolisz mu tam podejść, gdy smycz jest napięta, właśnie nagrodziłeś ciągnięcie. Zrób to inaczej. Zaczekaj na luźną smycz (lub kontakt wzrokowy) i w nagrodę powiedz „idź powąchaj”, pozwalając mu podejść do celu. Nagrodą jest zapach. Ty jesteś dysponentem tej nagrody.
2. Zwiększenie odległości (nagroda funkcjonalna)
To kluczowe przy pracy z psami reaktywnymi, lękliwymi lub mającymi problem z agresją (pamiętasz przykład rzucania się na smyczy?). Gdy pies motywowany jest strachem, największą nagrodą jest odejście od źródła strachu i poczucie ulgi. Pies spojrzał na Ciebie zamiast szczekać na przechodnia? Super! Hasło „w tył zwrot” i wesoło odbiegacie w drugą stronę. Zmniejszyłeś presję – to potężniejsza nagroda niż parówka podana w stresie.
Zacznij nagradzać psa za grzeczność
Zrozumienie, jak nagradzać psa poza schematem i w zgodzie z jego motywacją, zmienia zasady gry.
Pies idzie obok? Zrezygnował ze śmiecia? Popatrzył na Ciebie? Zapłać mu za to w walucie, którą lubi najbardziej w danej sekundzie! Czasem to będzie smaczek rzucony w trawę, czasem ulga po odejściu od obcego psa, a czasem wspólny bieg przed siebie. Nagrodę możesz wydać po prostu za fajne zachowanie, a nie tylko za wykonywanie poleceń. To najprostszy i najskuteczniejszy trening świata.
Podobało się? Możesz kupić naszego mini e-booka 10 zabaw z psem i odkryć now, ciekawe formy zabawy z psami 🙂
